Mój manifest literacki? Pisać, skreślać, myśleć, patrzeć, słuchać, pisać i skreślać, skreślać, skreślać...

Jeden z najpopularniejszych buntowników... nie tylko pióra. Szkoła podstawowa nie była go w stanie ujarzmić, potem w liceum, technikum i zawodówce nie zagrzał miejsca. Półroczna musztra wojskowa zakończyła się dezercją. Dopiero więzienny klucz na chwilę zamknął Stasiuka w czterech ścianach. Dziwny był z niego lump, bo oczytany, osłuchany i elokwentny. Podróżował dużo i pił chyba nie mniej. Gdzie szlifował pióro? Czy na dworcach, imprezach, w pociągach? W 1992 roku ukazał się pierwszy zbiór jego opowiadań "Mury Hebronu" tzw. prozy więziennej, ponurej i brutalnej. Książka doczekała się już pięciu wydań.

Andrzej Stasiuk urodził się w 1960 roku w Warszawie. Mimo, że publikować zaczął stosunkowo późno, to próbował już różnych gatunków literackich: prozy, poezji, krytyki. Lata 90. to niezwykle płodny okres w życiu pisarza. Kolejne teksty ukazują się drukiem, powstają najbardziej znane powieści: "Biały kruk" (sfilmowana przez Jerzego Zalewskiego pod tytułem "Gnoje") i "Dziewięć".

Po "Wierszach miłosnych i nie" (1994), w 1995 roku ukazuje się "Biały kruk" - powieść uznana za jedno z ciekawszych osiągnięć pokolenia czterdziestolatków. Historia traktująca o przyjaźni, zdradzie i rozstaniu. Grupa przyjaciół wyrusza na górski szlak. Dobrze prowadzona akcja sprawiła, że książkę określano mianem polskiego westernu. Nie ma ona jednak nic wspólnego z rzewnym kiczem. Opowiada raczej o pożegnaniu z ideałami młodości, z mitami i sposobem życia pokolenia ostatniej dekady PRL-u.

W 1998 roku pisarz wydał "Jak zostałem pisarzem (próba autobiografii intelektualnej)" - pierwszą wesołą książkę o swoim dojrzewaniu do pisarstwa. Jest to zupełnie ahistoryczna opowieść o latach młodości, o okresie dogorywania poprzedniego ustroju, warszawskich realiach lat 80. Ironiczna, zabawna, napisana w rytmie rockowej piosenki "spowiedź dziecięcia wieku".

Rok 1999 przyniósł "Dziewięć", którą można powiązać z Tyrmandem, Hłaską i Nowakowskim (cyt. Przemysław Czapliński "Polityka"). Stasiukowa łatwość pisania wylewa się tu obszernym monologiem głównego bohatera otwierającym zupełnie inny, bo sensacyjny wątek powieści. Warszawa, wczesne lata 90. Drobny przedsiębiorca nie może oddać pożyczonych pieniędzy. Wikła się w gangsterską historię. Niezwykła umiejętność pisarza w kreowaniu metafizyki zła objawia się tu najpełniej przy opisywaniu zbiorowego portretu społeczeństwa i epoki mafijnych porachunków.

Zmęczony miastem Stasiuk pod koniec lat 80. osiada na stałe we wsi Czarne w Beskidzie Niskim. Zakłada wydawnictwo i sam drukuje swoje książki. O ile treści jego powieści zdominowane zostały miejskimi klimatami, to opowiadania wskazują na przywiązanie do wsi, do ciszy i prostoty życia na prowincji. Zbiory "Opowieści galicyjskie" (1995), "Dukla" (1997) i "Zima" (2001) to opowiadania o ludziach, zwierzętach, krajobrazach, maszynach... Galicji. Balladowe historie o lokalnych duchach pełne są niespotykanych metafor i spuścizny naszych czasów. Tylko "Przez rzekę" (1996) wyrywa się tej konwencji i ucieka w stronę brudnych i ponurych wielkomiejskich dzielnic.

Wieś to również miejsce refleksji o europejskich przemianach politycznych, gospodarczych, społecznych. W 2000 roku ukazały się dwa zbiory esejów. Jeden, "Tekturowy samolot", wyróżniony został nominacją do Literackiej Nagrody Nike. Drugi, "Moja Europa. Dwa eseje o Europie zwanej Środkową", powstał we współpracy z ukraińskim prozaikiem, eseistą, poetą i tłumaczem Jurijem Andruchowyczem.

W 2002 roku wspomniany wyżej mini-zbiorek opowiadań "Zima" nominowano do Nike. Pisarz jest też laureatem Nagrody Fundacji im. Kościelskich (1995) oraz Nagrody Herdera 2001.

Andrzej Stasiuk współpracuje z "Brulionem", "Czasem Kultury" i "Tygodnikiem Powszechnym".

Przy mojej niechęci do produkowania złych tekstów, przy moim tempie pracy, które jest jednak wolne, nie grozi mi zejście na manowce. Moje rękopisy składają się głównie ze skreśleń.

Autor: Aleksandra Majdan
 

Andrzej Stasiuk - strona o autorze