Wisława Szymborska (ur. 2 lipca 1923) – polska poetka, eseistka i krytyk literacki, a także tłumaczka literatury francuskiej, laureatka Nagrody Nobla. Nie utożsamiała się nigdy z żadnym kierunkiem poetyckim, stworzyła własną szkołę pisania, a także język - pełen dystansu do społecznej roli poety i systemów filozoficznych. Skromna, zamknięta i wyciszona elektryzuje współczesnych czytelników.

Urodziła się w Bninie koło Poznania. W 1931 roku jej rodzina przeprowadziła się do Krakowa. Od 1943 roku zaczęła pracować jako urzędniczka na kolei, by uniknąć wywiezienia na roboty do Rzeszy. Dwa lata później podjęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim, by następnie przenieść się na socjologię. Studiów jednak nie ukończyła, ze względu na trudną sytuację materialną. Od wielu lat jest nierozerwalnie związana z Krakowem i wielokrotnie podkreślała swoje przywiązanie do tego miasta.

Debiutowała w 1945 wierszem Szukam słowa. W latach 1953-1976 pracowała w redakcji Życia Literackiego, gdzie przez wiele lat kierowała działem poezji i prowadziła pocztę literacką oraz publikowała felietony z cyklu Lektury nadobowiązkowe. W tych czasach Szymborska była związana ze środowiskiem akceptującym socjalistyczną rzeczywistość. Jej debiutem książkowym został wydany w 1952 roku tomik Dlatego żyjemy z wierszami m.in. Młodzieży budującej Nową Hutę czy Lenin. Była członkiem PZPR do 1966, kiedy oddała legitymację partyjną, po usunięciu z partii Leszka Kołakowskiego. W 1975 podpisała protestacyjny list 59, w którym czołowi polscy intelektualiści protestowali przeciwko zmianom w konstytucji, wprowadzającym zapis o kierowniczej roli PZPR i wiecznym sojuszu z ZSRR. Po wydarzeniach radomskich odeszła z redakcji Życia Literackiego. Współpracowała z opozycją demokratyczną.

W kwietniu 1948 r. wyszła za mąż za poetę Adama Włodka. Nowożeńcy zamieszkali w krakowskiej "kolonii literatów" przy ul. Krupniczej. Niepowtarzalny klimat tego środowiska miał inspirujący wpływ na twórczość poetki. Z mężem rozwiodła się w roku 1954.

Komitet Noblowski w uzasadnieniu przyznania poetce nagrody napisał: za poezję, która z ironiczną precyzją pozwala historycznemu i biologicznemu kontekstowi ukazać się we fragmentach ludzkiej rzeczywistości. Za pośrednictwem Jacka Kuronia i jego Fundacji "Pomoc Społeczna SOS" przekazała część Nagrody Nobla na zakup okien do budowanego w Świdnicy Europejskiego Centrum Przyjaźni Dziecięcej.

W 1996 roku otrzymała tytuł Człowiek Roku tygodnika Wprost. Pięć lat później odebrała dyplom honorowego członka Amerykańskiej Akademii Sztuki i Literatury, najważniejsze amerykańskie wyróżnienie przyznawane wybitnym artystom.

Wiersze Szymborskiej to unikalna liryka o głębokiej refleksji, intelektualna, zawierająca często wyraźny podtekst filozoficzny. Jej twórczość charakteryzuje precyzja słowa, lapidarność, częste posługiwanie się ironią, paradoksem, przekorą lub żartobliwym dystansem w celu uwypuklenia głębokich treści. Autorka często porusza tematy o charakterze moralistycznym i rozważa egzystencjalną sytuację człowieka jako jednostki i części zbiorowości ludzkiej. Co decyduje o popularności Szymborskiej i jej sukcesie? Osobliwość stylu, odrębność jak również język współczucia dla pokrzywdzonych, zachwytu nad urodą życia, wyważonych sądów i stonowanych uczuć. Styl paradoksu, z pozoru prosty, a w istocie wyrafinowany i przewrotny.

Najważniejsze zbiory wierszy to: Dlatego żyjemy (1952), Pytania zadawane sobie (1954), Wołanie do Yeti (1957), Sto pociech (1967), Ludzie na moście (1986), Lektury nadobowiązkowe (1992), Początek i koniec (1993), Chwila (2002).

Autor: Agnieszka Moskwa
 

Wisława Szymborska - strona o autorze