Pisanie powieści jest dla mnie przeniesionym w dojrzałość opowiadaniem sobie samemu bajek

Olga Tokarczuk – powieściopisarka, eseistka, autorka scenariuszy i poetka, niekwestionowane odkrycie w polskiej literaturze ostatnich lat, na równi ceniona - co zdarza się niezwykle rzadko - przez krytykę literacką i publiczność. Jest pisarką mocno zakorzenioną w psychologii, filozofii i mitologiach. Wielbicielka Junga i znawczyni wiedzy tajemnej.

Urodziła się w 1962 r. w Sulechowie nieopodal Zielonej Góry, studiowała psychologię na Uniwersytecie Warszawskim. W trakcie nauki pracowała jako wolontariuszka opiekując się ludźmi chorymi psychicznie. Od ukończenia studiów do 1989 pracowała jako terapeutka w Poradni Zdrowia Psychicznego. Po sukcesie pierwszych powieści zrezygnowała z pracy zawodowej i poświęciła się twórczości literackiej. Wspólnie z mężem prowadzi również wydawnictwo Ruta.

Pierwsze opowiadania drukowała w 1979 r. w popularnym wówczas piśmie młodzieżowym Na przełaj (podpisując się pseudonimem Natasza Borowin), a także we wrocławskiej Mandragorze. W Życiu Literackim ukazywały się jej wiersze, które złożyły się na arkusz poetycki Miasto w lustrach (1987). Jej właściwym debiutem była powieść Podróż ludzi Księgi (1993), za którą otrzymała nagrodę Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek. Później publikowała powieści, zbiory opowiadań, a także eseje. Jej utwory czytano wedle różnych kluczy: psychologicznego (ślad studiów, fascynacja Jungiem i Freudem), mitograficznego (szukając powinowactwa z Eliadem czy Marquezem) oraz feministycznego (skłaniają do tego losy bohaterek).

W 1986 na stale przeniosła się z rodziną do Nowej Rudy, miejscowości położonej niedaleko Wałbrzycha na Dolnym Śląsku - regionu, którego złożone dzieje okazały się inspirujące dla twórczości Olgi Tokarczuk. Dolny Śląsk jest obszarem, gdzie na przestrzeni wieków zderzały się żywioły różnych kultur i narodów. Należał on na przemian do Polski, Czech i Niemiec. W powieści Dom dzienny, dom nocny wątki z przeszłości Dolnego Śląska przeplatają się z historiami ludzi żyjących tam współcześnie.

Bez wątpienia największym i najgłośniejszym jak dotąd sukcesem pisarki jest jej trzecia powieść – Prawiek i inne czasy (1996). Tytułowy Prawiek, mityczna wioska położona rzekomo w samym środku Polski, jest archetypicznym mikrokosmosem, w którym skupiły się wszystkie znane człowiekowi radości i smutki. Łącząc realizm z magicznością pisarka stworzyła powieść o uniwersalnym wymiarze.

Stała się jedną z najważniejszych postaci polskiej prozy. Trzykrotnie nominowana do statuetki NIKE za każdym razem zdobywała Nagrodę Czytelników. W 2008 roku z ich opinią zgodziło się jury, przyznając pisarce główne wyróżnienie za powieść Bieguni. Laureatka Nagrody Fundacji Kościelskich (1997) oraz Paszportu Polityki (1997). Była nominowana do Międzynarodowej Dublińskiej Nagrody Literackiej, odebrała prestiżowe niemieckie wyróżnienie Mosty Berlina. Od roku 2004 organizuje we Wrocławiu i Jeleniej Górze Festiwal Opowiadań, na którym autorzy krótkich form literackich z różnych krajów świata prezentują swoje dokonania.

Jej książki tłumaczono na wiele języków, m.in. niemiecki, angielski, francuski, hiszpański, węgierski, litewski, czeski, duński, estoński, serbski, szwedzki, włoski. Na podstawie jej utworów powstają inscenizacje teatralne, a niektóre doczekały się także ekranizacji (na przykład Żurek w reżyserii R. Brylskiego).

Obecnie w jej twórczości dominują krótkie formy prozatorskie i powieści. Oprócz tego jest autorką esejów oraz licznych artykułów w czasopismach poświęconych literaturze i psychologii, które publikowała m.in. w Nowym Nurcie, Czasie Kultury, Kresach i Charakterach.

Olga Tokarczuk posiada rzadki dar tworzenia plastycznych opisów za pomocą klasycznego języka. Jest to tym bardziej warte podkreślenia, że akcja jej książek często toczy się w kręgu niepokojów metafizycznych. Opisuje świat pokazując jego wykrzywienia, ale jednocześnie jego sensualne piękno. Jest fenomenem popularności i dobrego smaku, wiedzy i sprawności pisarskiej, filozoficznej głębi i sztuki opowiadania.


Bibliografia:
- PROWADŹ SWÓJ PŁUG PRZEZ KOŚCI UMARŁYCH, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2009
- BIEGUNI, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2007
- ANNA IN W GROBOWCACH ŚWIATA, Kraków: Znak, Społeczny Instytut Wydawniczy, 2006
- OSTATNIE HISTORIE, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2004
- GRA NA WIELU BĘBENKACH, Wałbrzych: Ruta, 2001
- LALKA I PERŁA, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 2000
- OPOWIEŚCI WIGILIJNE (razem z Jerzym Pilchem i Andrzejem Stasiukiem), Czarna Ruta, 2000
- DOM DZIENNY, DOM NOCNY, Wałbrzych: Ruta, 1998
- SZAFA, Lublin: Wydawnictwo UMCS, 1997
- PRAWIEK I INNE CZASY, Warszawa: W.A.B., 1996
- E.E., Warszawa: PIW, 1995
- PODRÓŻ LUDZI KSIĘGI, Warszawa: Przedświt, 1993
- MIASTA W LUSTRACH, Kłodzko, 1989

Autor: Agnieszka Moskwa
 

Olga Tokarczuk - strona o autorze